01 — Przegląd Cochrane z metaanalizą · 24 badania, 789 osóbBlizny potrądzikowe: dowód bardzo niskiej jakości
Ocenionych zostało czternaście porównań siedmiu metod i czterech ich połączeń. W ocenie poprawy zgłaszanej przez uczestników laser frakcyjny wypadł lepiej niż laser nieablacyjny niefrakcyjny w 24. tygodniu (RR 4,00; 95% CI 1,25–12,84; n = 64), porównywalnie z radiofrekwencją frakcyjną w ósmym tygodniu i porównywalnie z peelingiem chemicznym połączonym z nakłuwaniem w 48. tygodniu. Każde z tych porównań autorzy opatrzyli oceną „dowód bardzo niskiej jakości”, a dziewięć badań nie dostarczyło danych nadających się do użycia.
Abdel Hay R i wsp., Cochrane Database Syst Rev 2016 · PMID 27038134
Finansowanie: część autorów i redaktorów deklaruje powiązania poza zakresem pracy
02 — Przegląd Cochrane · 15 badań, 604 osoby, 906 fragmentów bliznBlizny przerostowe i keloidy: pewność dowodu niska
Dowód niskiej pewności wskazuje, że laser barwnikowy pulsacyjny 585 nm może poprawiać blizny wobec braku leczenia (RR 1,96; 95% CI 1,11–3,45; dwa badania, 60 fragmentów blizn). Dla lasera nieablacyjnego frakcyjnego i dla lasera dwutlenkowo-węglowego frakcyjnego pewność dowodu była bardzo niska i wpływ pozostaje nierozstrzygnięty. Wszystkie badania oceniono jako obarczone wysokim ryzykiem błędu w co najmniej jednej domenie. Estetyka wyniku, tolerancja i zmiana jakości życia nie były raportowane w żadnym z badań.
Leszczynski R i wsp., Cochrane Database Syst Rev 2022 · PMID 36161591
Finansowanie: niezależne
03 — Metaanaliza sieciowa badań randomizowanych · 26 badańRanking urządzeń: ablacyjny frakcyjny na czele
W skali kwartylowej laser ablacyjny frakcyjny był istotnie skuteczniejszy od nieablacyjnego frakcyjnego (SMD 0,516; 95% CI 0,281–0,750) i od radiofrekwencji (SMD 0,941; 95% CI 0,540–1,342), a laser nieablacyjny frakcyjny — od radiofrekwencji (SMD 0,426; 95% CI 0,049–0,802). W skali oceny wzrokowej różnic między urządzeniami nie stwierdzono. Autorzy dodają, że przewaga lasera ablacyjnego wiąże się z większą bolesnością.
Li MY i wsp., Facial Plast Surg Aesthet Med 2023 · PMID 36946785
Finansowanie: niezależne
04 — Przegląd systematyczny z bayesowską metaanalizą sieciową · 56 RCT, 1 488 osób, 34 interwencjeSchematy łączone przewyższyły monoterapie
Największa analiza w tym zestawie, z oceną pewności dowodu metodą GRADE. W rankingu poprawy punktacji blizn najwyżej znalazły się radiofrekwencja mikroigłowa z czynnikiem wzrostu fibroblastów, laser CO₂ z preparatem komórkowym oraz mikronakłuwanie z kwasem glikolowym. Dla drugiej skali blizn i dla zadowolenia pacjentów na czele były laser CO₂ z subcyzją oraz laser CO₂ z osoczem bogatopłytkowym. Analizy wrażliwości potwierdziły trwałość wyniku dla schematów opartych na laserze CO₂.
Ou Y i wsp., Aesthetic Plast Surg 2026 · PMID 42429955
Finansowanie: niezależne
05 — Metaanaliza · 5 badańErb kontra CO₂: raczej uzupełnienie niż rywalizacja
Poprawa blizn była podobna dla obu klas laserów, w ocenie badacza (RR 0,60; 95% CI 0,35–1,02) i uczestnika (RR 0,99; 95% CI 0,79–1,25). Analiza wrażliwości, po wyłączeniu badań o wysokim ryzyku błędu, wskazała przewagę lasera CO₂ (RR 0,47; 95% CI 0,24–0,93), ale w analizie podgrup różnica wobec lasera erbowego nieablacyjnego ani ablacyjnego nie była istotna. Autorzy kończą wnioskiem, że oba urządzenia nie różnią się mocno skutecznością i mogą się uzupełniać, bo każde lepiej nadaje się do innego zadania.
Husein-ElAhmed H i wsp., J Dtsch Dermatol Ges 2021 · PMID 34558190
Finansowanie: niezależne
06 — Przegląd systematyczny z metaanalizą · 4 badania, 98 osóbSkuteczność ta sama, rekonwalescencja o trzy dni krótsza
Porównanie lasera nieablacyjnego erbowo-szklanego z ablacyjnym CO₂ w bliznach zanikowych po trądziku nie wykazało różnicy w odsetku osób z poprawą powyżej 50% (OR 0,43) ani w zadowoleniu (OR 0,70). Częstość przebarwień pozapalnych była zbliżona (OR 0,50). Laser nieablacyjny wiązał się z istotnie mniejszym bólem (MD −1,70), krótszym czasem utrzymywania się strupów (MD −3,53 dnia) i krótszym rumieniem (MD −3,16 dnia).
Xue D i wsp., Aesthetic Plast Surg 2026 · PMID 41364211
Finansowanie: niezależne
07 — Przegląd systematyczny · 30 badań, w tym 18 randomizowanychParametry dobiera się do osoby, nie z tabeli
Przegląd obejmujący 337 przesianych prac, z których włączono trzydzieści. Laser ablacyjny frakcyjny dwutlenkowo-węglowy jest skuteczną metodą leczenia blizn potrądzikowych, ale liczba sesji, odstępy i parametry muszą być dobrane indywidualnie. Autorzy formułują też dwie zasady praktyczne: przy bliznach typu wgłębień po ukłuciu należy rozważyć postępowanie łączone, a stosowanie dermokosmetyków przed zabiegiem i po nim może przynieść pacjentom korzyść.
Xu Y i wsp., Facial Plast Surg 2018 · PMID 29304516
Finansowanie: niezależne
08 — Przegląd systematyczny z metaanalizą · 4 badania, w tym 3 randomizowaneOsocze bogatopłytkowe z laserem: szansa poprawy prawie trzykrotnie wyższa
Połączenie autologicznego osocza bogatopłytkowego z ablacyjnym laserem frakcyjnym CO₂ dało istotnie wyższą poprawę kliniczną niż sam laser (OR 2,992; p = 0,001). Czas utrzymywania się strupów był po terapii łączonej istotnie krótszy (SMD −1,140; p < 0,001), krótsze były też rumień i obrzęk. Odsetek zadowolonych pacjentów był wyższy po terapii łączonej (OR 3,169; p = 0,002). Autorzy piszą wprost o działaniu synergicznym i o przyspieszeniu gojenia skóry po zabiegu.
Chang HC i wsp., Aesthet Surg J 2019 · PMID 30809666
Finansowanie: niezależne
09 — Metaanaliza · 7 badańLaser pikosekundowy: tyle samo poprawy, mniej przebarwień
Trzy systemy oceny lekarskiej nie wykazały różnicy w poprawie blizn zanikowych między laserem pikosekundowym frakcyjnym a pozostałymi laserami frakcyjnymi, podobnie jak ocena skuteczności przez pacjentów (RR 1,00; 95% CI 0,69–1,46). Przemijające punktowe krwawienie było po laserze pikosekundowym częstsze (RR 30,33), ale częstość przebarwień pozapalnych (RR 0,16; 95% CI 0,06–0,45) i poziom bólu (MD −1,99) były niższe.
Li J i wsp., J Cosmet Dermatol 2023 · PMID 37310182
Finansowanie: niezależne
10 — Przegląd systematyczny z metaanalizą sieciową · 18 badań, 550 osóbKeloidy: najlepiej wypadł laser z lekiem, nie laser sam
W analizie sieciowej najskuteczniejszą interwencją w obniżaniu punktacji blizny i jej grubości okazał się laser frakcyjny CO₂ połączony z 5-fluorouracylem (punktacja: MD −5,97; 95% CI −7,30 do −4,65; grubość: MD −2,22; podatność: MD −2,68). Dla rumienia, unaczynienia, zaczerwienienia, perfuzji i pigmentacji różnica wobec grupy kontrolnej nie była istotna. Autorzy podkreślają potrzebę ustalenia optymalnych parametrów i długoterminowej skuteczności.
Foppiani JA i wsp., Aesthetic Plast Surg 2024 · PMID 38760539
Finansowanie: niezależne
11 — Przegląd systematyczny z metaanalizą · blizny po oparzeniuBlizny po oparzeniu: sam laser dał istotną poprawę
Sama laseroterapia frakcyjna dwutlenkowo-węglowa przyniosła istotną statystycznie poprawę profilu blizny. Doniesienia o działaniach niepożądanych były nieliczne, większość zabiegów przeprowadzono ambulatoryjnie, a zadowolenie zgłaszali zarówno pacjenci, jak i prowadzący. Autorzy zestawiają to z metodami tradycyjnymi — płatami silikonowymi i odzieżą uciskową — których skuteczność zależy w dużym stopniu od systematyczności pacjenta.
Choi KJ i wsp., Burns 2021 · PMID 33288326
Finansowanie: niezależne
12 — Przegląd systematyczny z metaanalizą · 11 badań, 491 osóbMoment rozpoczęcia leczenia zmienia wynik
Laseroterapia istotnie poprawiła ogólną punktację blizny, unaczynienie, podatność, pigmentację i wysokość. Poprawa unaczynienia była wyraźnie większa, gdy zabieg wykonano ponad dwanaście miesięcy po urazie (MD −1,50) niż wcześniej (MD −0,39); tak samo dla wysokości blizny (MD −1,36 wobec −0,56). Laser barwnikowy pulsacyjny dał największą redukcję punktacji (MD −4,35) wobec laserów nieablacyjnych (−1,52) i ablacyjnych (−0,95). Autorzy odnotowują istotną niejednorodność między badaniami.
Ma Y i wsp., PLoS One 2023 · PMID 37756273
Finansowanie: niezależne
13 — Wieloośrodkowe badanie randomizowane · 153 osoby zrekrutowane, 138 w analizie, 7 ośrodkówOcena pacjenta poprawiła się, ocena obserwatora nie
Najlepiej zaprojektowane badanie w tym zestawie: trzy zabiegi laserem barwnikowym pulsacyjnym dołożone do standardowej opieki w bliznach przerostowych po oparzeniu, wobec samej standardowej opieki. Po sześciu miesiącach jakość blizny oceniana przez pacjenta poprawiła się istotnie (p = 0,041), tak samo odczuwana zmiana (p = 0,01). Nie było istotnych różnic w jakości życia, w ocenie obserwatora ani w pomiarze koloru. Metoda nie okazała się opłacalna przy sześciomiesięcznej obserwacji. Autorzy wskazują potrzebę obserwacji dwuletniej, bo dojrzewanie blizny jest procesem długim.
Brewin MP i wsp., Burns 2025 · PMID 40319828
Finansowanie: finansowanie publiczne — brytyjski instytut badań nad zdrowiem
14 — Przegląd systematyczny · 8 badań, 497 osóbDwa lasery razem lepiej niż jeden — u dzieci po oparzeniu
Połączenie lasera barwnikowego pulsacyjnego 595 nm z ablacyjnym laserem frakcyjnym 10 600 nm istotnie poprawiło punktację w obu stosowanych skalach oceny blizny i wypadło lepiej niż leczenie jednym typem lasera. Odstępy wynosiły miesiąc do dwóch przy leczeniu jednoczasowym. Powikłania wystąpiły u 4% uczestników, najczęściej w postaci wysypki. Autorzy odnotowują znaczną niejednorodność badań i potrzebę prac o wyższym poziomie dowodu.
Yin Z i wsp., Lasers Med Sci 2025 · PMID 39918788
Finansowanie: niezależne