01 — Przegląd systematyczny z metaanalizą, porównanie metod · 38 badań, 1 695 osóbPeeling i laser: skuteczność porównywalna, profil ryzyka inny
Obie metody dały istotną poprawę wobec stanu wyjściowego, a skuteczność ogólna była porównywalna (standaryzowana różnica średnich 1,53; 95% CI 0,57–2,50). Laser był skuteczniejszy w melasmie, peeling w łuszczycy. W trądziku, bliznach potrądzikowych i fotostarzeniu różnicy nie było. Laser wymagał średnio o dwie sesje mniej (p < 0,001), ale częściej wywoływał przejściowy rumień i ból w trakcie zabiegu (ryzyko względne 4,42; 95% CI 1,72–11,37). Odsetek przebarwień pozapalnych był w obu grupach podobny.
Karanasios G i wsp., Plast Reconstr Surg 2026 · PMID 41400370
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
02 — Przegląd szkoleniowy (JAAD, seria CME) · przegląd narracyjnyGłębokość peelingu wprost wiąże się z wynikiem i z liczbą powikłań
Praca porządkuje podział na peelingi powierzchowne i średnio głębokie oraz wskazania dla każdej z tych grup. Autorzy formułują zależność, którą traktujemy jako oś tego artykułu: głębokość peelingu jest bezpośrednio powiązana zarówno z lepszym wynikiem, jak i z liczbą powikłań, które mogą wystąpić. Odnotowują też, że w ciągu ostatnich trzydziestu lat wiedza o roli poszczególnych składników i o wskazaniach wyraźnie się rozwinęła.
Lee KC i wsp., J Am Acad Dermatol 2019 · PMID 30550830
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
03 — Przegląd szkoleniowy (JAAD, seria CME) · przegląd narracyjnyPeelingi głębokie: niższe stężenia zmieniły profil zabiegu
Klasyczna receptura fenolowo-krotonowa została w dużej mierze zastąpiona formułami o niższych stężeniach fenolu i oleju krotonowego. Autorzy opisują to jako zmianę profilu bezpieczeństwa: siła i głębokość penetracji zależą od stężenia oleju krotonowego, a efektem nowszych formuł jest wynik subtelniejszy i bardziej naturalny, bez charakterystycznego dla dawnych peelingów całkowitego odbarwienia skóry twarzy. Peelingi głębokie pozostają procedurą wymagającą osobnych kwalifikacji i warunków — nie są kontynuacją peelingu gabinetowego.
Wambier CG i wsp., J Am Acad Dermatol 2019 · PMID 30550827
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
04 — Przegląd systematyczny · 5 badań prospektywnychKwas trichlorooctowy w fotostarzeniu: skuteczny, ale zależnie od stężenia
Peeling średnio głęboki kwasem trichlorooctowym pozwala na kontrolowaną koagulację naskórka aż do warstwy brodawkowatej skóry właściwej. Włączono pięć prac: trzy porównawcze z randomizacją i dwie kohorty prospektywne. Niskie stężenia były skuteczne wobec powierzchownych uszkodzeń posłonecznych; wyższe stężenia albo połączenie z inną metodą — wobec zmarszczek. Zdarzenia niepożądane występowały, ale zwykle ustępowały w ciągu kilku tygodni. Autorzy wskazują, że przygotowanie skóry retinoidem przed zabiegiem jest konieczne dla porównywalności wyników, oraz że potrzebne są większe próby i dłuższa obserwacja.
S Sitohang IB i wsp., Dermatol Res Pract 2021 · PMID 34504524
Finansowanie: niezależne
05 — Badanie z randomizacją, zaślepione, kontrolowane placebo · 46 kobiet po menopauzieNawilżenie tak, elastyczność nie — i to jest wynik, nie usterka
Cztery cotygodniowe sesje peelingu kwasem trichlorooctowym z dodatkiem nadtlenku mocznika, koenzymu Q10 i kwasu kojowego wobec roztworu placebo. Zaślepiono uczestniczki, personel wykonujący zabiegi, osoby oceniające wynik i analityka. Nawilżenie skóry oraz zadowolenie uczestniczek były wyższe w grupie aktywnej bezpośrednio po serii i po trzech miesiącach obserwacji. Elastyczności skóry peeling nie poprawił. Podajemy oba wyniki, bo tak zaprojektowane badanie jest rzadkością w tej dziedzinie, a rozdzielenie parametrów mówi więcej niż ogólne „odmłodzenie”.
Piejko L i wsp., Postepy Dermatol Alergol 2025 · PMID 40114772
Finansowanie: niezależne
06 — Przegląd Cochrane z metaanalizą · 24 badania, 789 osóbBlizny potrądzikowe: brak podstaw do wskazania metody pierwszego wyboru
Przegląd nie znalazł dowodów wysokiej jakości dla żadnej z ocenianych metod leczenia blizn potrądzikowych. Peeling chemiczny dał poprawę porównywalną z nakłuwaniem skóry (ryzyko względne 1,13; 95% CI 0,69–1,83) i z połączeniem obu metod, ale wszystkie te porównania oparto na dowodach bardzo niskiej jakości. W jednym badaniu peeling okazał się nietolerowany u 7 z 43 uczestników, czyli u 16%. W innym peeling wiązał się z wyższym ryzykiem przebarwień niż nakłuwanie (6 z 12 wobec 0 z 15). Umiarkowaną jakość dowodów autorzy przypisali jedynie wypełniaczowi iniekcyjnemu.
Abdel Hay R i wsp., Cochrane Database Syst Rev 2016 · PMID 27038134
Finansowanie: jedna z autorek współtworzyła 3 włączone badania — wyłączona z ich oceny
07 — Badanie z randomizacją, porównawcze · 60 osób, fototyp IV–VICiemniejsza karnacja: nakłuwanie wypadło lepiej niż kwas glikolowy
Uczestników z zanikowymi bliznami potrądzikowymi przydzielono losowo do mikronakłuwania albo do peelingu 35-procentowym kwasem glikolowym, co dwa tygodnie przez dwanaście tygodni. Poprawę o co najmniej jeden stopień w skali Goodmana i Barona uzyskało 73,33% osób w grupie nakłuwania (22 z 30) i 33,33% w grupie peelingu (10 z 30). Braku poprawy nie odnotowano u 26,67% wobec 66,67%. To badanie na jednym stężeniu jednego kwasu i nie mówi nic o innych protokołach, ale kierunek wyniku w fototypach IV–VI jest zgodny z danymi Cochrane.
Ishfaq F i wsp., J Clin Aesthet Dermatol 2022 · PMID 35783564
Finansowanie: niezależne
08 — Przegląd systematyczny · 48 badań, 1 356 osób o ciemnej karnacjiPrzebarwienia pozapalne: peeling wśród metod o słabszym wyniku
Zestawienie wyników leczenia przebarwień pozapalnych u osób o ciemniejszej karnacji. Najczęściej stosowano retinoidy miejscowe (22% przypadków, częściowa poprawa u 85%) i laseroterapię (17%, częściowa poprawa u 66%); laser był jedyną metodą, która w części przypadków dała całkowite ustąpienie zmian (26%), choć opisano też przypadki nasilenia przebarwień po zabiegu. Peelingi chemiczne (9% przypadków) i hydrochinon (7%) znalazły się wśród metod o słabszych wynikach. Autorzy podkreślają, że dla żadnej metody dowody nie są mocne.
Mar K i wsp., J Cutan Med Surg 2024 · PMID 39075672
Finansowanie: niezależne
09 — Przegląd Cochrane z metaanalizą · 49 badań, 3 880 osóbKwasy owocowe w trądziku: brak różnicy między dwoma protokołami peelingu
Przegląd objął miejscowe leczenie trądziku kwasem azelainowym, salicylowym, nikotynamidem, siarką, cynkiem i alfa-hydroksykwasami. Dla peelingów: nie stwierdzono różnicy w samoocenie poprawy między peelingiem kwasem glikolowym a peelingiem salicylowo-migdałowym (ryzyko względne 1,06; 95% CI 0,88–1,26; jedno badanie, 40 osób, dowody niskiej jakości). Kwas azelainowy miejscowo wypadł prawdopodobnie gorzej od nadtlenku benzoilu, a porównywalnie z tretynoiną. Autorzy ograniczają zaufanie do wyników ryzykiem błędu systematycznego i niepewnością oszacowań.
Liu H i wsp., Cochrane Database Syst Rev 2020 · PMID 32356369
Finansowanie: niezależne (jeden recenzent kliniczny deklaruje powiązania z firmami farmaceutycznymi)
10 — Przegląd piśmiennictwa o kwasach organicznych · przegląd narracyjnyNie ustalono jednego optymalnego kwasu ani stężenia
Zestawienie kwasów stosowanych w peelingach dla skóry trądzikowej — alfa-hydroksykwasów i beta-hydroksykwasów, w tym salicylowego, glikolowego i mlekowego — wraz z mechanizmami złuszczania i regulacji wydzielania łoju. Autorzy stwierdzają wprost, że nie ma zgody co do tego, który rodzaj kwasu i jakie stężenie są najskuteczniejsze, a wartością peelingów jest możliwość dopasowania preparatu do potrzeb i tolerancji konkretnej osoby.
Măgerușan ȘE i wsp., Molecules 2023 · PMID 37894698
Finansowanie: niezależne
11 — Przegląd powikłań · przegląd narracyjnyPowikłania rosną z głębokością, ciemnym fototypem i ekspozycją na słońce
Autorzy zestawiają obrzęk, ból, utrzymujący się rumień, świąd, reakcje alergiczne, zapalenie mieszków włosowych, zakażenie, nawrót opryszczki, odbarwienia i przebarwienia, linie demarkacyjne oraz bliznowacenie. Trzy czynniki zwiększające ryzyko to: większa głębokość zabiegu, ciemniejszy fototyp skóry i ekspozycja na słońce po zabiegu. Autorzy zaznaczają, że w skrajnie rzadkich przypadkach powikłania mogą zagrażać życiu, i że pierwszym krokiem profilaktyki jest rozpoznanie osób z grupy ryzyka jeszcze przed zabiegiem.
Costa IMC i wsp., J Cosmet Dermatol 2017 · PMID 28349655
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
12 — Przegląd systematyczny z rekomendacjami konsensusu · 32 publikacje, 1 485 zabiegówIzotretynoina: peeling powierzchowny bez wymaganej karencji
Panel ekspertów przeanalizował piśmiennictwo z lat 1982–2017 i stwierdził brak wystarczających dowodów, by odraczać peelingi powierzchowne, dermabrazję manualną, chirurgię skóry, depilację laserową oraz zabiegi laserami frakcyjnymi u osób przyjmujących izotretynoinę lub krótko po jej odstawieniu. Nie zaleca się natomiast dermabrazji mechanicznej ani lasera w pełni ablacyjnego w trakcie leczenia izotretynoiną. Przekonanie o konieczności odczekania sześciu do dwunastu miesięcy opierało się na trzech małych seriach przypadków z lat osiemdziesiątych.
Spring LK i wsp., JAMA Dermatol 2017 · PMID 28658462
Finansowanie: niezależne
13 — Przegląd systematyczny z metaanalizą · 8 badań, 170 osóbRogowacenie słoneczne: peeling ustępuje leczeniu miejscowemu i terapii fotodynamicznej
Kwas trichlorooctowy z roztworem Jessnera dał niższy odsetek całkowitego ustąpienia zmian niż 5-procentowy krem z 5-fluorouracylem (ryzyko względne 0,36; 95% CI 0,14–0,90). Sam kwas trichlorooctowy wypadł gorzej niż klasyczna terapia fotodynamiczna zarówno w odsetku całkowitego ustąpienia zmian (RR 0,75; 95% CI 0,69–0,82), jak i w średniej redukcji liczby ognisk (różnica średnich −20,48). Ból był natomiast wyraźnie mniejszy przy peelingu. Wszystkie prace obarczono wysokim ryzykiem błędu systematycznego. Rogowacenie słoneczne to zmiana przednowotworowa i wskazanie dermatologiczne — nie prowadzimy jego leczenia i cytujemy tę pracę, bo pokazuje granicę zastosowań peelingu.
Steeb T i wsp., J Eur Acad Dermatol Venereol 2021 · PMID 32745330
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
14 — Przegląd systematyczny piśmiennictwa · przegląd baz PubMedPrzygotowanie skóry przed zabiegiem: brak wytycznych opartych na danych
Autorzy szukali protokołów przygotowania skóry przed terapią fotodynamiczną, peelingiem chemicznym i laserem ablacyjnym. Znaleźli tylko dwa badania porównujące środki myjące. Zwracają uwagę, że mocne zalecenia dotyczące odtłuszczenia skóry publikowane są bez danych, które by je potwierdzały, i że wytycznych konsensusu w tym zakresie po prostu nie ma. Odnotowujemy to, bo przygotowanie skóry jest częścią protokołu, o której mówi się jak o pewniku.
Cox SV i wsp., Dermatol Surg 2021 · PMID 33941729
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji