01 — Przegląd systematyczny z metaanalizą sieciową · 179 RCT, ok. 35 000 obserwacjiPeelingi i fototerapia najwyżej wśród metod fizycznych
Analiza przygotowana dla wytycznych publicznego systemu ochrony zdrowia, obejmująca 49 klas leczenia, z korektą o ryzyko błędu systematycznego. W trądziku łagodnym do umiarkowanego wśród metod fizycznych najwyżej wypadły peelingi chemiczne, na przykład z kwasem salicylowym lub migdałowym (39,70%; 95% CrI 12,54–66,78) oraz fototerapia światłem niebieskim z czerwonym (35,36%; 95% CrI 17,75–53,08). W trądziku umiarkowanym do ciężkiego terapia fotodynamiczna dała 40,45% (95% CrI 26,17–54,11). Autorzy zaznaczają dużą niepewność właśnie dla tych trzech metod i wzywają do dalszych badań.
Mavranezouli I i wsp., Br J Dermatol 2022 · PMID 35789996
Finansowanie: wsparcie instytucji publicznej; część autorów z deklarowanymi powiązaniami
02 — Wytyczne kliniczne z przeglądem systematycznym · 18 zaleceń + 5 zasad dobrej praktykiPodstawą pozostaje farmakoterapia — i tak to zapisujemy
Silne zalecenia dotyczą nadtlenku benzoilu, retinoidów miejscowych, antybiotyków miejscowych i doustnej doksycykliny; izotretynoina doustna jest silnie zalecana w trądziku ciężkim, obciążającym psychicznie, bliznowaciejącym lub opornym na leczenie standardowe. Wśród zasad dobrej praktyki znalazło się łączenie terapii miejscowych o różnych mechanizmach działania oraz łączenie antybiotyków ogólnych z leczeniem miejscowym. Zabiegi gabinetowe nie zastępują tego postępowania.
Reynolds RV i wsp., J Am Acad Dermatol 2024 · PMID 38300170
Finansowanie: liczni autorzy z deklarowanymi powiązaniami z producentami leków
03 — Przegląd Cochrane · 71 badań, 4 211 uczestnikówJakość dowodów dla fototerapii oceniono jako bardzo niską
Badania były w większości małe (mediana 31 uczestników), a interwencje różniły się długością fali, dawką, substancją światłoczułą i grupą porównawczą. Liczba sesji wahała się od jednej do 112. Dwie trzecie badań miało sponsora przemysłowego. Autorzy nie łączyli oszacowań efektu i ocenili jakość dowodów dla ogólnej oceny poprawy jako bardzo niską. W jednym badaniu na 266 osobach z trądzikiem umiarkowanym do ciężkiego terapia fotodynamiczna ze światłem niebieskim nie różniła się istotnie od podłoża ze światłem niebieskim (RR 0,87; 95% CI 0,72–1,04).
Barbaric J i wsp., Cochrane Database Syst Rev 2016 · PMID 27670126
Finansowanie: jedna z autorek i dwoje recenzentów deklarują granty i honoraria od producentów
04 — Przegląd systematyczny przeglądów (Cochrane) · 6 przeglądów, 275 badań, 40 910 osóbZ 733 przesianych przeglądów tylko sześć miało niskie ryzyko błędu
Przegląd nadrzędny objął interwencje miejscowe, fizyczne i komplementarne. Z 733 przesianych rekordów kryteria włączenia — po odrzuceniu prac o wysokim ryzyku błędu systematycznego narzędziem ROBIS — spełniło sześć przeglądów, obejmujących 275 badań i 40 910 osób z trądzikiem oraz 37 badań i 1 316 osób z bliznami. Nawet dla nadtlenku benzoilu wobec placebo pewność dowodów oceniono jako bardzo niską. To praca o stanie dowodów w całej dziedzinie, nie o jednej metodzie.
Yuan Y i wsp., Cochrane Database Syst Rev 2024 · PMID 39440650
Finansowanie: niezależne — autorzy deklarują brak konfliktu
05 — Przegląd systematyczny z metaanalizą · 13 RCT, 701 osóbTerapia fotodynamiczna: 15,97 punktu przewagi w redukcji zmian zapalnych
Pierwszorzędowym punktem końcowym był średni procentowy spadek liczby zmian zapalnych. Terapia fotodynamiczna dała różnicę 15,97 (95% CI 11,93–20,00; p < 0,00001) oraz wyższy odsetek całkowitej odpowiedzi na leczenie (RR 1,55; 95% CI 1,38–1,74; p < 0,00001). Sześć z trzynastu prac oceniono jako obarczone niskim ryzykiem błędu. Analizy wrażliwości i podgrup dały wyniki zgodne z główną.
Tang X i wsp., J Cosmet Dermatol 2020 · PMID 31654468
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
06 — Przegląd systematyczny · 82 badania, 4 340 pacjentówOdpowiedź częściowa — tak autorzy podsumowują dostępne dane
Największy dotąd przegląd terapii fotodynamicznej w trądziku: 56 badań prospektywnych, 25 randomizowanych i jedno retrospektywne, średni wiek uczestników 24,4 roku, 52% kobiet. Połowa uczestników otrzymała terapię z kwasem aminolewulinowym. Średni czas obserwacji po zakończeniu badania wynosił trzy miesiące, w zakresie od dwóch tygodni do trzynastu miesięcy. Autorzy podsumowują wynik jako odpowiedź częściową i wzywają do ujednolicenia protokołów oraz bezpośrednich porównań z innymi metodami.
Qureshi S i wsp., J Cutan Med Surg 2025 · PMID 39552358
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
07 — Przegląd systematyczny z metaanalizą · 31 badań z 554 przesianychŚwiatło czerwone i niebieskie: standaryzowana różnica −2,42
Metaanaliza zastosowań diod elektroluminescencyjnych w dermatologii. Dla trądziku pospolitego połączenie światła czerwonego i niebieskiego dało istotną statystycznie standaryzowaną różnicę średnich −2,42 (95% CI −2,64 do −2,15) przy niskiej heterogeniczności (I² = 17%). Dla innych wskazań, między innymi gojenia ran i atopowego zapalenia skóry, heterogeniczność była bardzo wysoka (I² = 85% i 90%), co autorzy wiążą z brakiem niepublikowanych prac.
Ngoc LTN i wsp., Photodermatol Photoimmunol Photomed 2023 · PMID 36310510
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
08 — Przegląd systematyczny z metaanalizą · 14 badań, 698 uczestnikówSamo światło niebieskie: brak istotnej różnicy w liczbie zmian
Badania były w większości małe, krótsze niż dwanaście tygodni i obarczone wysokim ryzykiem błędu systematycznego. Różnica średniej liczby zmian niezapalnych nie była istotna w żadnym punkcie czasowym ani łącznie (MD 3,47; 95% CI −0,76 do 7,71; p = 0,11); tak samo dla zmian zapalnych (MD 0,16; 95% CI −0,99 do 1,31; p = 0,78). Trzy z pięciu badań raportujących ocenę badacza wykazały istotnie większą poprawę przy świetle niebieskim. Działania niepożądane były łagodne.
Scott AM i wsp., Ann Fam Med 2019 · PMID 31712293
Finansowanie: wsparcie nieprzemysłowe deklarowane
09 — Przegląd systematyczny z metaanalizą · 13 RCT, 422 uczestnikówSamo światło czerwone nie przewyższyło leczenia konwencjonalnego
Nie stwierdzono istotnej różnicy w średniej liczbie zmian niezapalnych (WMD −0,527; 95% CI −3,055 do 2,001; p = 0,683) ani zapalnych (WMD 0,701; 95% CI −0,809 do 2,212; p = 0,363). W analizie podgrup dla zaskórników, krost, grudek i liczby zmian ogółem światło czerwone nie wypadło lepiej od metod konwencjonalnych (WMD −1,125; 95% CI −3,122 do 0,873; p = 0,270). Działania niepożądane były łagodne lub nie występowały. Autorzy proszą o ostrożną interpretację ze względu na heterogeniczność i małe grupy.
Wu Y i wsp., J Cosmet Dermatol 2021 · PMID 34363730
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
10 — Badanie prospektywne, jednoośrodkowe · fototypy I–VI, 5 zabiegów co 2 tygodnieLaser 1064 nm z impulsem 650 mikrosekund: 86,67% po 90 dniach
Mediana procentowej redukcji liczby zmian wyniosła 48,15% po jednym zabiegu, 83,72% po trzecim i utrzymała się na poziomie 86,67% dziewięćdziesiąt dni po ostatniej sesji. Poprawę po pierwszym zabiegu zauważyło 60% uczestników. Mediana oceny badacza spadła do wartości „prawie czysta” w szóstym tygodniu i utrzymała się do końca obserwacji. Zabiegów nie prowadzono w znieczuleniu ani z chłodzeniem skóry i nie odnotowano zdarzeń niepożądanych. Wynik dotyczy jednego urządzenia o określonej długości impulsu.
Saedi N i wsp., J Drugs Dermatol 2024 · PMID 39496129
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
11 — Prospektywna seria przypadków · 19 osób, trądzik umiarkowany do ciężkiegoŚrednio 6,6 zabiegu do osiągnięcia założonego punktu końcowego
Laser Nd:YAG 1064 nm w trybie quasi-długoimpulsowym, fluencja 8 J/cm², sesje co dwa tygodnie. Nasilenie trądziku w skali stosowanej w rejestracji spadło istotnie już po dwóch zabiegach (4,21 ± 0,65 wobec 3,05 ± 0,83; p = 1,63 × 10⁻⁵) i utrzymywało spadek przez cały czas badania, a niskie wartości odnotowano jeszcze osiem tygodni po ostatnim zabiegu. Jedynym zgłoszonym działaniem niepożądanym był przemijający rumień. Dziewiętnaście osób to mała grupa i tak traktujemy ten wynik.
Artzi O i wsp., J Cosmet Dermatol 2021 · PMID 33834583
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
12 — Badanie prospektywne z obserwacją długoterminową · 20 osób, obserwacja średnio 22,7 miesiącaDwa tryby lasera 1064 nm w jednej sesji: 81% redukcji zmian
Każda sesja obejmowała laser Nd:YAG 1064 nm w trybie długoimpulsowym, a bezpośrednio po nim w trybie Q-switched. Uczestnicy otrzymali co najmniej osiem zabiegów, a wszystkie leki miejscowe i antybiotyki doustne odstawiono na czas terapii i obserwacji. Zdjęcia przed i po oceniali zaślepieni lekarze: redukcja liczby zmian wyniosła 81%, przy czym 60% uczestników uzyskało redukcję co najmniej 90%, a ogólna poprawa wyglądu została oceniona na 84%. Poza przemijającym rumieniem nie odnotowano działań niepożądanych.
Bakus AD i wsp., Dermatol Surg 2018 · PMID 29877931
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
13 — Randomizowane badanie porównawcze, split-face · 34 osoby, trądzik łagodny do umiarkowanegoLaser 1064 nm równie skuteczny jak barwnikowy 595 nm, przy mniejszej liczbie działań niepożądanych
Każda uczestniczka otrzymała trzy zabiegi w odstępach dwutygodniowych: jedną połowę twarzy laserem Nd:YAG 1064 nm, drugą laserem barwnikowym 595 nm. Po obu stronach odnotowano istotny spadek liczby zapalnych zmian trądzikowych, nasilenia rumienia i wskaźnika rumienia wobec stanu wyjściowego, bez istotnych różnic między stronami. Uczestniczki były zadowolone z obu metod, ale częściej wybierały laser 1064 nm, po którego stronie odnotowano mniej działań niepożądanych.
Chalermsuwiwattanakan N i wsp., J Cosmet Dermatol 2021 · PMID 33226176
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
14 — Randomizowane badanie porównawcze, split-face · 52 osoby, trądzik zapalnyLaser 1064 nm i diodowy 577 nm bez różnicy w skuteczności
Trzy sesje w odstępach dwutygodniowych, po jednej długości fali na każdą stronę twarzy. Obie istotnie zmniejszyły liczbę zmian zapalnych (p < 0,001), bez istotnej różnicy między nimi (p > 0,05). Bardzo dobrą odpowiedź w skali nasilenia trądziku odnotowano po 26,9% stron leczonych laserem diodowym i 28,8% leczonych laserem 1064 nm. Oceny zadowolenia były porównywalne (2,5 ± 0,6 wobec 2,6 ± 0,5; p = 0,59). Zdarzenia niepożądane były łagodne i przemijające.
Mohamed EM i wsp., Lasers Med Sci 2025 · PMID 41071332
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
15 — Randomizowane badanie kontrolowane · 30 osób, dwie grupy po 15Laser 1064 nm wobec światła impulsowego: różnica na zmianach niezapalnych
Trzy sesje co dwa tygodnie. Poprawa w łącznej liczbie zmian była istotna w grupie z laserem Nd:YAG (p < 0,001) i nieistotna w grupie ze światłem impulsowym (p = 0,13). Miesiąc po ostatniej sesji różnica na korzyść lasera dotyczyła zmian niezapalnych (p = 0,0099), a nie zapalnych (p = 0,4295). W grupie ze światłem impulsowym u trzech osób (20%) doszło do zaostrzenia po pierwszej i drugiej sesji. Grupy liczyły po piętnaście osób.
Monib KME i wsp., J Cosmet Dermatol 2020 · PMID 31889382
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
16 — Przegląd systematyczny z metaanalizą — terapia łączona · 6 badań, 285 pacjentówLeczenie z zabiegiem skuteczniejsze niż samo leczenie
Porównano izotretynoinę doustną stosowaną samodzielnie z izotretynoiną połączoną z terapią laserową lub świetlną. Połączenie dało wyższy odsetek poprawy klinicznej oraz istotnie większą redukcję liczby zmian trądzikowych i blizn. Częstość zdarzeń niepożądanych — suchości, przebarwień pozapalnych i bliznowacenia — nie różniła się istotnie między grupami. Autorzy zaznaczają, że pacjenci odczuwali wyraźny dyskomfort związany z samym zabiegiem.
He SX i wsp., J Cosmet Dermatol 2025 · PMID 39509291
Finansowanie: niezależne — autorzy deklarują brak konfliktu
17 — Przegląd mechanizmu działania · 11 badańCelem jest gruczoł łojowy, a nie sama zmiana zapalna
Przegląd selektywnej fototermolizy gruczołów łojowych. Omawia dwie drogi: laser o długości fali 1726 nm oraz zabiegi wspomagane nanocząstkami — złota w połączeniu z laserem 800 nm, laserem Nd:YAG 1064 nm lub urządzeniem fotopneumatycznym, a także platyny z laserem diodowym 1450 nm. Obie drogi dały poprawę nasilenia i liczby zmian przy dobrej tolerancji. Autorzy wskazują koszt nowego sprzętu i zależność od czynników zewnętrznych jako ograniczenia praktyczne.
Pulumati A i wsp., Arch Dermatol Res 2024 · PMID 38850426
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji