01 — Przegląd systematyczny badań z podziałem twarzy · badania kontrolowane, dwa ramionaDwutlenek węgla skuteczniejszy na zmarszczki, erb łagodniejszy dla skóry
Do przeglądu weszły wyłącznie badania kontrolowane w układzie split-face, porównujące bezpośrednio laser CO₂ z laserem erbowo-yagowym u osób z łagodnymi i umiarkowanymi zmarszczkami twarzy. Zebrane dane wskazują na wyższą skuteczność lasera CO₂ w spłycaniu zmarszczek, przy korzystniejszym profilu powikłań po laserze erbowym. Poza jednym przypadkiem odbarwienia opisane powikłania — rumień, przebarwienia i strupki — występowały po obu metodach. Obie były dobrze tolerowane.
Chen KH i wsp., J Cosmet Laser Ther 2017 · PMID 28166434
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
02 — Przegląd systematyczny z metaanalizą badań randomizowanych · 11 prac jakościowo, 4 ilościowo, 124 osobyW odmładzaniu lasery ablacyjne nie wypadły lepiej od nieablacyjnych
Metaanaliza objęła badania randomizowane porównujące obie klasy laserów w spłycaniu zmarszczek i leczeniu fotostarzenia. Dla oceny „doskonała poprawa” iloraz szans wyniósł 0,83 (95% CI 0,24–2,83), dla „dobrej poprawy” 0,88 (0,44–1,78), dla „umiarkowanej” 1,13 (0,56–2,26), a dla działań niepożądanych 0,82 (0,43–1,56) — żaden wynik nie był istotny statystycznie. Autorzy sami zaznaczają, że analiza ilościowa objęła 124 osoby, i wzywają do badań na większych próbach.
Seirafianpour F i wsp., Lasers Med Sci 2022 · PMID 35107665
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
03 — Przegląd systematyczny zgodny z PRISMA · 34 badania, 1 093 osobyPowikłania po laserach ablacyjnych rzadsze niż po nieablacyjnych
Działania niepożądane odnotowano u 106 z 1 093 osób, czyli u 9,7%. Wbrew powszechnemu przekonaniu wyższy odsetek dotyczył terapii nieablacyjnych (12,2% ± 2,19) niż ablacyjnych (8,28% ± 2,46). Po wyłączeniu zdarzeń przemijających różnica była jeszcze wyraźniejsza: 2,56% ± 2,19 dla laserów ablacyjnych wobec 7,48% ± 3,29 dla nieablacyjnych. Bliznę przerostową opisano u pięciu osób z całej puli.
Mirza HN i wsp., Dermatol Ther 2021 · PMID 33084193
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
04 — Przegląd systematyczny badań randomizowanych · 17 z 338 przesianych prac, 453 osobyErb działa krótkoterminowo pewnie, długoterminowo — nie wiadomo
Przegląd objął frakcyjny laser erbowo-yagowy 2940 nm oraz nieablacyjny erb szklany 1540 i 1550 nm, w odmładzaniu, przebarwieniach i bliznach potrądzikowych, u różnych fototypów. Wnioski są ostrożne: obie klasy wypadają obiecująco w perspektywie krótkoterminowej, przy minimalnych działaniach niepożądanych, ale dane o skuteczności i bezpieczeństwie długoterminowym pozostają ograniczone. Autorzy postulują dłuższą obserwację i lepszą standaryzację metodologii.
Modena DAO i wsp., Lasers Med Sci 2020 · PMID 32472427
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
05 — Badanie prospektywne, randomizowane, podwójnie zaślepione · 34 osoby (19 i 15), fototypy azjatyckieErb ablacyjny lepszy na przebarwienia, erb nieablacyjny na zmarszczki
Trzy sesje w odstępach czterotygodniowych. Redukcja przebarwień oraz nierównego kolorytu i zaczerwienienia była istotnie większa po frakcyjnym erbie ablacyjnym 2940 nm, natomiast spłycenie zmarszczek — istotnie większe po nieablacyjnym erbie szklanym 1550 nm. W ocenie ogólnej lekarza i pacjenta lepiej wypadła metoda nieablacyjna, a ból i zdarzenia niepożądane były mniejsze po ablacyjnej. Autorzy proponują traktować obie jako uzupełniające się, a nie konkurencyjne.
Moon HR i wsp., J Dermatolog Treat 2015 · PMID 26417998
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
06 — Przegląd systematyczny zgodny z PRISMA 2020 · 13 badań z 2 435 przesianych rekordów, 2 010 przypadkówPrzebarwienia pozapalne jako powikłanie numer jeden
Przegląd objął prace z lat 2019–2025 o powikłaniach po laserowych zabiegach twarzy, z dodatkową analizą zgłoszeń z rejestru zdarzeń niepożądanych FDA. Najczęściej raportowanym powikłaniem były przebarwienia pozapalne, zwłaszcza przy fototypach IV–VI. Lasery ablacyjne — CO₂ i erbowy — niosły najwyższe ryzyko bliznowacenia i infekcji, a lasery nieablacyjne frakcyjne wiązały się z rumieniem i zmianami tekstury. Powikłania oczne były rzadkie, ale należały do najcięższych, co autorzy przekładają na wymóg rygorystycznej ochrony oczu.
Zhorov I i wsp., Lasers Med Sci 2026 · PMID 41968192
Finansowanie: autorzy deklarują brak konfliktu interesów
07 — Przegląd systematyczny z metaanalizą · 43 badania, 1 654 osoby, mediana wieku 39,4 rokuPrzebarwienia u 8,1% osób o ciemniejszych fototypach
Analiza dotyczyła terapii nieablacyjnych i energetycznych u osób o fototypach IV–VI. Skumulowana częstość przebarwień pozapalnych wyniosła 8,1%, a przedłużonego rumienia 0,6%. Częstość przebarwień była istotnie wyższa po laserach diodowych i erbowych niż po intensywnym świetle impulsowym i radiofrekwencji, i rosła wraz z fototypem, gęstością wiązki oraz łączną dostarczoną energią. Ogólna częstość działań niepożądanych pozostała niska.
Hu S i wsp., Aesthet Surg J 2022 · PMID 35019139
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
08 — Przegląd · przegląd piśmiennictwa i praktykiCztery pokrętła, którymi steruje się zabiegiem
Frakcjonowanie pozwoliło sięgnąć głębiej niż resurfacing pełnopowierzchniowy, uzyskując silniejszy obkurcz tkanki, większą produkcję kolagenu i dłuższą przebudowę. Efekt reguluje się czterema parametrami: gęstością mikrokolumn, czasem trwania impulsu, liczbą przejść i dawką energii. Badania immunohistochemiczne wykazały przebudowę tkanki utrzymującą się przez kilka miesięcy po zabiegu. Autorzy podkreślają zarazem ograniczenia poszczególnych ustawień i związane z nimi ryzyko.
Carniol PJ i wsp., JAMA Facial Plast Surg 2015 · PMID 26133312
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
09 — Badanie z biopsjami skóry i analizą transkryptomu · 14 kobiet, biopsje w 6 punktach czasowychSkóra pracuje jeszcze miesiąc po zabiegu, a kolejne sesje efekt podtrzymują
Biopsje pobierano dzień, trzy, siedem, czternaście, dwadzieścia jeden i dwadzieścia osiem dni po pojedynczym zabiegu laserem frakcyjnym ablacyjnym. Zmiany ekspresji genów pojawiły się już pierwszej doby i pozostawały podwyższone po miesiącu; geny związane z macierzą zewnątrzkomórkową skóry właściwej uruchamiały się później niż geny zapalne i naskórkowe. Odrębnie porównano jeden, dwa, trzy i cztery zabiegi w odstępach 28-dniowych: odpowiedź przebudowy skóry właściwej utrzymywała się lub narastała z każdą kolejną sesją. Część zmian ekspresji odwracała kierunek zmian typowych dla starzenia.
Sherrill JD i wsp., PLoS One 2021 · PMID 34843523
Finansowanie: autorzy deklarują brak konkurencyjnych interesów
10 — Badanie porównawcze u tych samych osób, odstęp 6 lat · 19 kobietSilniejszy wynik po CO₂, wyższe zadowolenie po technologii hybrydowej
Te same kobiety przeszły najpierw resurfacing frakcyjny CO₂, a po blisko sześciu latach zabieg hybrydowy łączący frakcyjny erb 2940 nm z jednoczesną falą nieablacyjną 1470 nm. Po obu metodach uzyskano istotną poprawę drobnych linii, szorstkości i nierównomiernej pigmentacji. W każdej pojedynczej ocenie klinicznej lepiej wypadł laser CO₂, ale zadowolenie było istotnie wyższe po metodzie hybrydowej (p = 0,012), przy krótszym gojeniu i mniejszej liczbie powikłań.
Fusano M i wsp., Lasers Surg Med 2022 · PMID 35819131
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
11 — Badanie kliniczne z podziałem twarzy, ocena zaślepiona · 32 osoby zrekrutowane, 24 ukończyłyMikronakłuwanie dorównało laserowi, ale z krótszym gojeniem
Po jednej stronie twarzy wykonano trzy comiesięczne zabiegi frakcyjnym laserem erbowym, po drugiej mikronakłuwanie. Dwóch zaślepionych dermatologów odnotowało istotną poprawę wyglądu, redukcję nierównego kolorytu i zmarszczek okolicy oczu po obu stronach, bez istotnej różnicy między metodami. Parametry biofizyczne skóry — przeznaskórkowa utrata wody i czas rezonansu skórnego — poprawiły się w obu grupach, również bez różnicy. Rekonwalescencja była istotnie krótsza po stronie mikronakłuwania.
Robati RM i wsp., J Cosmet Dermatol 2020 · PMID 32359018
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
12 — Badanie histologiczne ex vivo z weryfikacją in vivo · 60 mikrokanałów, skóra świńska + jeden ochotnikOdwodniona skóra to płytszy mikrokanał przy tych samych ustawieniach
Trzy poziomy nawodnienia skóry i dwie energie impulsu przy stałej gęstości 10%. W skórze przewodnionej głębokość strefy ablacji i strefy termicznej spadła o 5–8% wobec kontroli, a w odwodnionej o 14–16% (przy 30 mJ: 727 wobec 848 µm dla strefy ablacji, p < 0,003). Grubość strefy koagulacji zmieniła się nieznacznie. Pomiar tomografią optyczną u ochotnika potwierdził kierunek: w skórze nawodnionej głębokość ablacji była o 10–14% mniejsza. Autorzy zastrzegają, że kliniczne znaczenie tej różnicy wymaga dalszych badań.
Wenande E i wsp., Lasers Surg Med 2024 · PMID 37987545
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji
13 — Przegląd systematyczny z rekomendacjami konsensusu ekspertów · 32 publikacje, 1 485 zabiegówIzotretynoina nie musi odsuwać zabiegu frakcyjnego o rok
Panel ekspertów przeanalizował piśmiennictwo z lat 1982–2017, żeby zweryfikować regułę odraczania zabiegów o 6–12 miesięcy po doustnej izotretynoinie. Reguła opierała się na trzech małych seriach przypadków z lat osiemdziesiątych. Dla dermabrazji manualnej, powierzchownych peelingów, depilacji laserowej oraz zabiegów frakcyjnych — ablacyjnych i nieablacyjnych — dowodów uzasadniających odraczanie nie znaleziono. Dermabrazji mechanicznej i resurfacingu pełnoablacyjnego w trakcie terapii izotretynoiną nadal się nie zaleca.
Spring LK i wsp., JAMA Dermatol 2017 · PMID 28658462
Finansowanie: brak oświadczenia w publikacji