01 — Przegląd systematyczny z metaanalizą (PRISMA) · 56 badań z lat 2015–2025Zadowolenie 65–85%, efekt 12–24 miesiące, u części potrzebne podtrzymanie
Laser erbowo-yagowy, zwłaszcza w trybie nieablacyjnym i długoimpulsowym, istotnie zmniejszał nasilenie chrapania i poprawiał subiektywną jakość snu. Zadowolenie wynosiło 65–85%, działania niepożądane były łagodne i przemijające. Efekt utrzymywał się zwykle 12–24 miesiące, przy czym 25–40% osób wymagało sesji podtrzymujących. Powodzenie wiązało się z indeksem masy ciała, budową gardła, paleniem tytoniu i wyjściowym wskaźnikiem bezdechów i spłyceń oddechu w zakresie 5–30 na godzinę. Autorzy oceniają pewność dowodów jako umiarkowaną dla efektu bezpośredniego i bezpieczeństwa oraz niską do bardzo niskiej dla wyników odległych.
Dembicka-Mączka D i wsp., J Clin Med 2025 · PMID 40566115
Finansowanie: autorzy zatrudnieni w prywatnych klinikach stomatologicznych; deklarują brak powiązań komercyjnych
02 — Randomizowane badanie kontrolowane z zabiegiem pozorowanym · 40 osób z chrapaniem pierwotnymTrzy skale poprawiły się w grupie leczonej i nie zmieniły w pozorowanej
Do badania włączono osoby dorosłe z chrapaniem pierwotnym, wskaźnikiem bezdechów i spłyceń oddechu poniżej 15 na godzinę i indeksem masy ciała do 30, przydzielone losowo do trzech sesji zabiegu albo do zabiegu pozorowanego. W grupie leczonej kwestionariusz następstw chrapania wzrósł z 33,7 do 56,2, ocena partnera z 35,0 do 61,5, a wizualna skala nasilenia chrapania spadła z 7,9 do 4,7. W grupie pozorowanej wszystkie trzy wyniki pozostały bez zmian. Zabieg nie wymagał znieczulenia miejscowego, średni ból oceniono na 3,0 w skali dziesięciostopniowej, nie wystąpiły powikłania.
Picavet VA i wsp., Eur Arch Otorhinolaryngol 2023 · PMID 35867153
Finansowanie: autorzy deklarują brak konfliktu interesów
03 — Badanie prospektywne z oceną poligraficzną · 24 osoby, 3 sesje co 2 tygodniePoprawa subiektywna wyraźna, obiektywna tylko w jednym parametrze
Osoby z chrapaniem wynikającym z przerostu podniebienia miękkiego otrzymały trzy zabiegi laserem 2940 nm w trybie długoimpulsowym, 10 Hz, gęstość energii 1,8–2,0 J/cm², sesja 15–20 minut. Po trzech miesiącach wszystkie parametry poligraficzne wykazały pewną poprawę, ale istotna statystycznie była wyłącznie redukcja liczby spłyceń oddechu na godzinę (p = 0,034). U 13 z 24 osób chrapanie zajmowało po leczeniu mniej niż 5% czasu snu, wobec 6 z 24 przed leczeniem. Jakość snu i życia pacjentów oraz ich partnerów poprawiła się istotnie (p < 0,001), podobnie senność dzienna w skali Epworth (p = 0,010). Autorzy zaznaczają brak grupy kontrolnej.
Frelich H i wsp., Lasers Med Sci 2019 · PMID 30762193
Finansowanie: brak deklaracji
04 — Kontynuacja badania prospektywnego — obserwacja 4 lata · 20 z 24 osóbPoprawa subiektywna utrzymała się cztery lata; zapis poligraficzny bez zmian
Do kontroli po czterech latach zgłosiło się dwadzieścia osób z pierwotnej grupy. Istotna poprawa subiektywnych wskaźników snu, odnotowana trzy miesiące po serii, była nadal istotna po czterech latach. W obiektywnych parametrach poligraficznych nie zaobserwowano w tym czasie ani istotnej poprawy, ani pogorszenia. Nie stwierdzono działań niepożądanych leczenia. Autorzy określają metodę jako bezpieczną i dobrze tolerowaną alternatywę z poprawą subiektywnych wyników snu utrzymującą się do czterech lat.
Frelich H i wsp., Photobiomodul Photomed Laser Surg 2023 · PMID 37579131
Finansowanie: brak deklaracji
05 — Badanie retrospektywne z obserwacją roczną · 33 osoby, 3 sesje65% zadowolenia; najlepsze wyniki po pięćdziesiątym roku życia
Przeanalizowano osoby z różnym nasileniem chrapania, które przeszły trzy zabiegi nieablacyjnym laserem erbowo-yagowym w warunkach ambulatoryjnych. Leczenie zmniejszyło chrapanie i przyniosło 65% zadowolenia po trzech sesjach. Największą poprawę i zadowolenie zgłaszały osoby w wieku pięćdziesięciu lat i starsze. Uczestnicy wymieniali dodatkowe korzyści: łatwiejsze oddychanie, większą czujność i lepszą koncentrację. Zgłaszane niedogodności były minimalne, ryzyko działań niepożądanych niskie.
Cetinkaya EA i wsp., ORL J Otorhinolaryngol Relat Spec 2016 · PMID 26967167
Finansowanie: brak deklaracji
06 — Badanie prospektywne u osób z bezdechem sennym · 27 osób, 3 sesje po 20 minutBezdech senny: średnia poprawa wskaźnika o 66,3%, ale bez grupy kontrolnej
Zabieg łączył dwie długości fali — 1064 nm i 2940 nm — stosowane na podniebienie miękkie, trzy sesje dwudziestominutowe w ciągu 45–60 dni, w warunkach ambulatoryjnych. U wszystkich uczestników wskaźnik bezdechów i spłyceń oddechu spadł, średnio o 66,3% (zakres 32–100%), a poprawę o co najmniej połowę uzyskało 21 z 27 osób. Autorzy piszą wprost, że potrzebne są dalsze badania i dłuższe obserwacje prospektywne, zanim metoda mogłaby wejść do wytycznych leczenia bezdechu. Nie było grupy kontrolnej ani zaślepienia, a grupa liczyła 27 osób — dlatego traktujemy ten wynik jako sygnał, a nie jako podstawę do zmiany kwalifikacji.
Shiffman HS i wsp., Photobiomodul Photomed Laser Surg 2021 · PMID 33635143
Finansowanie: brak deklaracji
07 — Randomizowane badanie na modelu zwierzęcym, ocena histologiczna · 20 szczurów, 4 punkty czasoweMechanizm: obkurczenie błony śluzowej widoczne jeszcze po pięciu tygodniach
Zwierzęta przydzielono losowo do grupy poddanej naświetlaniu podniebienia miękkiego laserem erbowo-yagowym z głowicą do chrapania w trybie bezkontaktowym (1,15 W, 2 Hz, 1,5 J/cm², dwie minuty) albo do grupy kontrolnej. Materiał pobierano po 24 godzinach oraz po tygodniu, trzech i pięciu tygodniach. Bezpośrednio po naświetleniu wystąpiło zauważalne obkurczenie podniebienia; zmiany zapalne pojawiły się w trzecim tygodniu. Obkurczenie stopniowo malało, ale było obecne jeszcze pod koniec piątego tygodnia. Autorzy zaznaczają w pierwszych zdaniach pracy, że żadnego leczenia chrapania nie należy podejmować przed wykonaniem badania snu wykluczającego bezdech.
Unver T i wsp., Photomed Laser Surg 2016 · PMID 27196421
Finansowanie: brak deklaracji
08 — Przegląd systematyczny badań randomizowanych — chirurgia · 4 badania skuteczności + 45 badań działań niepożądanychChirurgia podniebienia: brak dowodu skuteczności i trwałe następstwa u połowy osób
Przegląd objął badania randomizowane porównujące zabieg operacyjny z operacją pozorowaną albo leczeniem zachowawczym. Nie wykazano istotnego wpływu ablacyjnej plastyki podniebienia wspomaganej laserem ani ablacji falami radiowymi na senność dzienną i jakość życia. Wskaźnik bezdechów i chrapanie zmniejszyły się po plastyce ablacyjnej w jednym badaniu, ale nie w drugim. Trwałe następstwa po uwulopalatofaryngoplastyce i uwulopalatoplastyce wystąpiły u około połowy operowanych, najczęściej trudności w połykaniu, uczucie ciała obcego i zmiana głosu. To praca o zabiegach ablacyjnych, czyli naruszających ciągłość tkanki — i cytujemy ją, żeby pokazać, jak bardzo inny to profil ryzyka niż przy metodzie nieablacyjnej.
Franklin KA i wsp., Sleep 2009 · PMID 19189776
Finansowanie: brak deklaracji